تجهيزات سيستم اعلام حريق؛ معرفي كامل اجزا، كاربردها و نحوه عملكرد
تجهيزات سيستم اعلام حريق؛ معرفي كامل اجزا، كاربردها و نحوه عملكرد
امروزه ايمني ساختمانها به يكي از مهمترين دغدغههاي مالكان، مديران پروژه و بهرهبرداران تبديل شده است. آتشسوزي ميتواند در مدتزماني كوتاه خسارات جاني و مالي سنگيني ايجاد كند؛ به همين دليل استفاده از سيستم اعلام حريق بهعنوان اولين خط دفاعي در برابر حريق، اهميت ويژهاي دارد.
عملكرد صحيح اين سيستم به كيفيت تجهيزات، طراحي اصولي، نصب استاندارد و نگهداري منظم آن بستگي دارد. هر يك از تجهيزات سيستم اعلام حريق وظيفه مشخصي بر عهده دارند و در كنار يكديگر، وقوع حريق را در سريعترين زمان ممكن تشخيص داده و به افراد حاضر در ساختمان اطلاع ميدهند.
در اين مقاله با مهمترين تجهيزات سيستم اعلام حريق، كاربرد هر يك، نحوه عملكرد و نكات مهم در انتخاب آنها آشنا خواهيد شد.
سيستم اعلام حريق چيست؟
سيستم اعلام حريق مجموعهاي از تجهيزات الكترونيكي و مكانيكي است كه براي تشخيص سريع آتشسوزي و اطلاعرساني به ساكنان ساختمان طراحي شده است. اين سيستم با استفاده از انواع حسگرها مانند دتكتور دود، حرارت يا شعله، وقوع حريق را شناسايي كرده و از طريق آژير، فلاشر يا ارسال فرمان به ساير تجهيزات ايمني، افراد را از خطر آگاه ميكند.
در بسياري از ساختمانهاي اداري، تجاري، صنعتي، بيمارستانها، هتلها، مدارس و مجتمعهاي مسكوني، نصب سيستم اعلام حريق مطابق با مقررات ايمني و استانداردهاي مربوطه الزامي است.
پنل مركزي اعلام حريق
پنل مركزي يا Fire Alarm Control Panel مهمترين بخش سيستم اعلام حريق محسوب ميشود و بهعنوان مغز سيستم شناخته ميشود. تمامي تجهيزات مانند دتكتورها، شستيها، آژيرها و فلاشرها به اين پنل متصل هستند.
پنل مركزي وظيفه دريافت اطلاعات از تجهيزات، تحليل وضعيت سيستم، تشخيص حريق، فعالسازي هشدارها و نمايش محل وقوع حادثه را بر عهده دارد. همچنين در بسياري از پروژهها امكان كنترل تجهيزات جانبي مانند فنهاي تخليه دود، آسانسور، دربهاي ضدحريق و سيستم اطفاي حريق نيز از طريق اين پنل فراهم ميشود.
دتكتور دود
دتكتور دود يكي از پركاربردترين تجهيزات سيستم اعلام حريق است كه با تشخيص ذرات دود، قبل از گسترش آتش هشدار لازم را صادر ميكند.
اين تجهيز معمولاً در ساختمانهاي مسكوني، اداري، هتلها، مراكز آموزشي و مراكز خريد نصب ميشود و نقش بسيار مهمي در كاهش زمان واكنش به حريق دارد.
دتكتورهاي دود معمولاً در دو نوع نوري و يونيزاسيون توليد ميشوند كه نوع نوري امروزه كاربرد بسيار بيشتري دارد؛ زيرا دقت بالاتر و احتمال هشدار كاذب كمتري دارد.
دتكتور حرارتي
در برخي محيطها مانند آشپزخانههاي صنعتي، موتورخانهها، پاركينگها و كارگاهها، وجود بخار، گردوغبار يا دود عادي ممكن است باعث عملكرد اشتباه دتكتور دود شود. در اين شرايط از دتكتور حرارتي استفاده ميشود.
اين تجهيزات افزايش غيرعادي دماي محيط را تشخيص داده و پس از رسيدن دما به حد مشخص يا افزايش سريع آن، سيگنال هشدار را به پنل مركزي ارسال ميكنند.
دتكتور شعله
دتكتور شعله براي محيطهايي طراحي شده است كه احتمال ايجاد شعله بدون توليد دود زياد وجود دارد. اين تجهيزات با استفاده از حسگرهاي مادون قرمز يا فرابنفش، شعله آتش را در مدتزمان بسيار كوتاهي تشخيص ميدهند.
صنايع نفت، گاز، پتروشيمي، پالايشگاهها، نيروگاهها و انبارهاي مواد قابل اشتعال از مهمترين محلهاي استفاده از اين نوع دتكتور هستند.
دتكتور گاز
در برخي ساختمانها علاوه بر خطر آتشسوزي، احتمال نشت گاز نيز وجود دارد. دتكتور گاز با تشخيص گازهاي قابل اشتعال يا سمي، قبل از وقوع حادثه هشدار لازم را صادر ميكند.
اين تجهيزات معمولاً براي تشخيص گاز طبيعي، گاز مايع، متان يا مونوكسيد كربن مورد استفاده قرار ميگيرند و در آشپزخانههاي صنعتي، موتورخانهها، آزمايشگاهها و صنايع مختلف كاربرد فراواني دارند.
شستي اعلام حريق
شستي اعلام حريق اين امكان را فراهم ميكند كه افراد در صورت مشاهده آتش، بدون نياز به عملكرد خودكار سيستم، وقوع حريق را به پنل مركزي اطلاع دهند.
اين تجهيز معمولاً در كنار راههاي خروج، راهروها، ورودي طبقات و مسيرهاي فرار نصب ميشود تا در مواقع اضطراري بهراحتي قابل دسترس باشد.
آژير اعلام حريق
پس از تشخيص حريق، پنل مركزي فرمان فعال شدن آژير را صادر ميكند. آژير با توليد صدايي بلند، تمامي افراد حاضر در ساختمان را از وقوع خطر مطلع كرده و آنها را براي تخليه ساختمان آماده ميكند.
شدت صداي آژير بايد متناسب با شرايط ساختمان انتخاب شود تا در تمامي بخشها بهوضوح قابل شنيدن باشد.
فلاشر اعلام حريق
فلاشر با ايجاد نور چشمكزن، هشدار حريق را به افرادي منتقل ميكند كه ممكن است صداي آژير را نشنوند يا در محيطهاي پر سر و صدا فعاليت داشته باشند.
استفاده از فلاشر در بيمارستانها، كارخانهها، سالنهاي توليد و محيطهاي صنعتي اهميت زيادي دارد.
آژير فلاشر
آژير فلاشر تركيبي از دو تجهيز آژير و فلاشر است و بهطور همزمان هشدار صوتي و تصويري ايجاد ميكند.
به دليل كاهش هزينه نصب، سيمكشي كمتر و عملكرد مناسب، اين تجهيزات در بسياري از پروژههاي جديد مورد استفاده قرار ميگيرند.
منبع تغذيه و باتري پشتيبان
يكي از الزامات سيستم اعلام حريق، عملكرد بدون وقفه حتي در زمان قطع برق است. به همين دليل تمامي سيستمها به باتري پشتيبان مجهز هستند.
اين باتريها در زمان عادي توسط پنل شارژ شده و هنگام قطع برق، انرژي موردنياز تجهيزات را تأمين ميكنند تا سيستم همچنان فعال باقي بماند.
ماژولهاي كنترلي
در سيستمهاي آدرسپذير از انواع ماژولهاي ورودي و خروجي براي كنترل تجهيزات جانبي استفاده ميشود.
اين ماژولها ميتوانند تجهيزاتي مانند فن تخليه دود، دمپرهاي ضدحريق، آسانسور، دربهاي اتوماتيك، سيستم اطفاي حريق و تجهيزات تهويه را كنترل كنند.
كابلهاي مقاوم در برابر حريق
تمامي تجهيزات اعلام حريق بايد از طريق كابلهاي مخصوص به پنل مركزي متصل شوند.
اين كابلها در برابر حرارت مقاوم بوده و هنگام آتشسوزي ارتباط تجهيزات با پنل را حفظ ميكنند. همچنين معمولاً از نوع كمدود و بدون هالوژن هستند تا در زمان حريق، دود سمي كمتري توليد كنند.
تجهيزات جانبي سيستم اعلام حريق
در پروژههاي بزرگ، علاوه بر تجهيزات اصلي، از تجهيزات جانبي نيز استفاده ميشود تا عملكرد سيستم كاملتر شود.
از مهمترين اين تجهيزات ميتوان به ريموت انديكاتور، ايزولاتور اتصال كوتاه، تكراركننده پنل، ماژولهاي ورودي و خروجي، اينترفيس شبكه، تلفن آتشنشاني، كاور محافظ شستي و جعبه تجهيزات اشاره كرد.
تفاوت تجهيزات سيستم اعلام حريق متعارف و آدرسپذير
تجهيزات سيستمهاي متعارف معمولاً براي ساختمانهاي كوچك و متوسط استفاده ميشوند و محل وقوع حريق را بهصورت زون يا ناحيه مشخص ميكنند.
در مقابل، تجهيزات سيستم آدرسپذير قادر هستند محل دقيق فعال شدن هر دتكتور يا شستي را نمايش دهند. به همين دليل سرعت عيبيابي، نگهداري و مديريت حوادث در اين سيستمها بسيار بيشتر است و براي ساختمانهاي بزرگ، برجها، بيمارستانها، مراكز تجاري و صنايع گزينه مناسبتري محسوب ميشوند.
نكات مهم در انتخاب تجهيزات سيستم اعلام حريق
هنگام خريد تجهيزات اعلام حريق بايد به كيفيت، استانداردها و سازگاري تجهيزات توجه ويژهاي داشت.
بهتر است تجهيزاتي انتخاب شوند كه داراي استانداردهاي معتبر بينالمللي و تأييديههاي لازم باشند. همچنين خدمات پس از فروش، تأمين قطعات يدكي، قابليت توسعه سيستم، كيفيت ساخت و سازگاري تمامي تجهيزات با يكديگر از عوامل مهم در انتخاب يك سيستم مطمئن هستند.
سرويس و نگهداري تجهيزات اعلام حريق
حتي بهترين تجهيزات نيز بدون سرويس و نگهداري منظم، عملكرد قابل اعتمادي نخواهند داشت.
بازرسي دورهاي دتكتورها، تست عملكرد آژيرها، بررسي باتريهاي پشتيبان، كنترل پنل مركزي، تميز كردن حسگرها، بررسي كابلها و ثبت نتايج بازديد از مهمترين اقداماتي هستند كه بايد بهصورت منظم انجام شوند.
مزاياي استفاده از تجهيزات استاندارد اعلام حريق
استفاده از تجهيزات استاندارد باعث افزايش سرعت تشخيص حريق، كاهش هشدارهاي كاذب، افزايش ايمني افراد، كاهش خسارات مالي، عملكرد مطمئن سيستم در شرايط اضطراري و رعايت الزامات قانوني و بيمهاي ميشود.
سرمايهگذاري روي تجهيزات باكيفيت، علاوه بر افزايش ايمني، هزينههاي تعمير و نگهداري را نيز در بلندمدت كاهش ميدهد.
جمعبندي
تجهيزات سيستم اعلام حريق مجموعهاي از اجزاي هماهنگ هستند كه با همكاري يكديگر، وقوع آتشسوزي را در سريعترين زمان ممكن تشخيص داده و هشدار لازم را صادر ميكنند. پنل مركزي، دتكتورها، شستيها، آژيرها، فلاشرها، باتري پشتيبان، ماژولهاي كنترلي و كابلهاي مقاوم در برابر حريق، از مهمترين اجزاي اين سيستم به شمار ميروند. انتخاب تجهيزات استاندارد، طراحي صحيح، نصب اصولي و سرويس دورهاي، نقش مهمي در عملكرد مطمئن سيستم و افزايش ايمني ساختمان دارد.
برچسب: اعلام حريق،
ادامه مطلب
